Główna -> Szlaki turystyczne -> Szlak im. Stanisława Malanowicza

Szlak im. Stanisława Malanowicza

 

Kuźniaki fot. Magdalena Weber

Szlak bierze swój początek w miejscowości Kuźniaki, gdzie znajduje się pozostający już niestety w ruinie wielki piec o kształcie ściętego ostrosłupa. Po pokonaniu Góry Dobrzeszowskiej (unikalnego sanktuarium pogańskiego z zamierzchłych czasów), przez malownicze tereny szlak prowadzi do miejscowości Gruszka, gdzie z kolei stoi pomnik upamiętniający jedną z największych bitew Kielecczyzny z dn. 29.IX.1944 r. stoczoną przez oddziały AL. Dalej szlak przez Węgrzyn, Grębosze i Mościska zmierza do Sielpi – największej miejscowości wypoczynkowej województwa świętokrzyskiego. W Sielpi na szczególną uwagę zasługuje Muzeum Zagłębia Staropolskiego – Oddział Muzeum Techniki NOT w Warszawie. Muzeum mieści się w dawnej walcowni i pudlingarni. Zakład budowany był etapami, najpierw z inicjatywy Stanisława Staszica i Ksawerego Druckiego – Lubeckiego powstało spiętrzenie rzeki Czarnej, kanał odprowadzający, budynek administracyjny i zabudowania gospodarcze. Następnie Bank Polski wybudował walcownię i pudlingarnię wraz z osiedlem pracowniczym.

W dalszej kolejności na szlaku znajduje się pomnik przyrody „Piekło-Gatniki”. Jest to skupisko skał piaskowca jurajskiego, malowniczo wyrzeźbione przez erozję. Położone są w sosnowym lesie, a ich wysokość sięga 5 metrów. Na trasie napotkamy także miejscowości o ciekawych nazwach – Piekło i Niebo. Są jedynym udokumentowanym przypadkiem znajdowania się Piekła tuż obok Nieba.

Oranżeria egipska fot. Magdalena Weber

Po 37 kilometrach szlak osiąga miasto Końskie. Z koneckich zabytków warto wymienić zespół pałacowo-parkowy, dawną własność rodów: Małachowskich, a następnie Tarnowskich. Pałac zbudowany został według projektu Franciszka Marii Lanciego, wzorowany na siedzibie królewskiej w Pillnitz pod Dreznem. Pałac składa się z dwóch bocznych skrzydeł wygiętych w podkowę. Brak jest korpusu głównego, którego nigdy nie wybudowano. Na osi głównej pałacu, za drogą asfaltową znajduje się glorietta, budowla ogrodowa o charakterze dekoracyjnym. W ogrodzie pałacowym rozmieszczone są: „Świątynia Grecka” wybudowana według kanonów klasycyzmu z portykiem o sześciu kolumnach nad głównym wejściem i dwukolumnowym portykiem po przeciwnej stronie, „Oranżeria Egipska”, której fasada wzorowana jest na egipskich świątyniach, ozdobiona posągami faraonów i hieroglifami, „Domek Wnuczętów” – mała neogotycka budowla, zapewne jako dom zabaw dla latorośli rodu Małachowskich. W parku znajdziemy również altanę. Na skraju parku znajduje się obelisk z popiersiem Tadeusza Kościuszki. W centrum miasta wznosi się neogotycka Kolegiata p.w. śś. Mikołaja i Wojciecha. Wybudowana została w latach 1492-1520, a rozbudowana i modernizowana na początku XX w. Zawiera pozostałości wcześniejszego kościoła w postaci tympanonu z przedstawieniami słońca i księżyca znajdującego się nad bocznym wejściem. Na ścianie dzwonnicy herb „Odrowąż” prawdopodobnie z wieku XIII. W pobliżu kościoła znajduje się konny pomnik Tadeusza Kościuszki przypominający o związkach Ziemi Koneckiej z Insurekcją Kościuszkowską.

W dalszej kolejności szlak prowadzi do Starej Kuźnicy, gdzie z kolei można obejrzeć XIX wieczną kuźnicę, także oddział Muzeum Techniki NOT w Warszawie. Zachowały się stawidła, nasiębierne koła, młot naciskowy oraz specjalne, drewniane miechy skrzynkowe. Ze źródeł historycznych wynika, że kuźnica działała już w XVII w., a pod koniec XIX istniał wielki piec. Zakład produkował narzędzia rolnicze: lemiesze i odkładnice do pługów oraz siekiery.

fot.

Dalej szlak przebiega przez Wielką Wieś, w której znajduje się pomnik upamiętniający bitwę stoczoną przez partyzantów w dniu 14 X 1943 r., oraz Furmanów, gdzie znajdują się ruiny zakładu wielkopiecowego z wieżą gichtociągową, wybudowanego prawdopodobnie w latach 1830 – 1835 przez Małachowskiego. Następnie szlak prowadzi do rezerwatu „Skałki Piekło pod Niekłaniem”. Rezerwat ustanowiony został w 1959 r. Ochroną objęto pas skałek, złożonych z mało zwięzłych jurajskich piaskowców. Podczas zlodowacenia środkowopolskiego procesy wietrzeniowe i eoliczne, czyli działania wiatru wymodelowały przepiękne formy skalnych grzybów, baszt, nawisów i innych trudnych do nazwania, ale poruszających wyobraźnię, form.

Dalej szlak przebiega przez Rędocin (ośrodek ceramiki ludowej) oraz rezerwat „Ciechostowice” na cmentarz partyzancki pod Skarbowa Górą w Skarżysku Pogorzałym. Początki tego partyzanckiego cmentarza związane są ze śmiercią 5-ciu partyzantów ze zgrupowań AK „Ponurego”. Poświęcony w Zielone Światki 1944 r. stał się miejscem pochówku poległych z okolicznych placówek AK. Na terenie cmentarza skromny pomnik z metalowym krzyżem i tablicą z napisem: Rozumni szałem – silni jednością / Dając w ofierze życie i sławę / Padliście walcząc z wroga podłością / O wolność Polski, za świętą sprawę.

Stanisław Malanowicz (1877-1942) – zasłużony działacz gospodarczy i społeczny, regionalista. Z wykształcenia inżynier budownictwa drogowego. Wynikiem jego starań było utworzenie w dawnym zakładzie w Sielpi placówki muzealnej. Był też jednym z inicjatorów powstania na Ziemi Koneckiej zorganizowanego ruchu krajoznawczego. Wspólnie z prof. Mieczysławem Radwanem założył oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Końskich w dniu 9 września 1935r. Autor wielu opracowań.

Szlak im. Stanisława Malanowicza – 81 km
Przebieg szlaku: Kuźniaki – Gruszka – Węgrzyn – Sielpia – Końskie – Stara Kuźnica – Furmanów – Niekłań – Rędocin – Skarżysko Pogorzałe
Więcej informacji:
Oddział PTTK w Końskich
26-200 Końskie, ul. Partyzantów 1
tel. +48 41 372 31 70
www.pttkkonskie.pl

miejsce na mapie

Wirtualny spacer

Pogoda w Końskich

Pogoda Końskie z serwisu